TAŞİYOMİ???

Taşiyomi sözcüğünü hiç duydunuz mu? Ben de Cumhuriyet Gazetesi’nin Okur Köşesinde Dr. Mehmet Murat İldan’ın yazısını okuyana kadar bilmiyordum. Taşiyomi Japonca ayakta okuma alışkanlığını belirtmek için kullanılan bir sözcükmüş! Orada artık ayakta okumak gibi kavramlar ortaya çıkıyor, peki bizde durum ne?

• Türkiye’de toplumun %94’ü televizyon seyrediyor, % 4.5’i kitap okuyor.


• Türkiye’de 40 milyon insan hiç kitap okumuyor.

Düzenli okuma alışkanlığı denince istatistikler ise şöyle:

• Japonya’da %14, ABD’de ise %12, Türkiye’de ise %1’den az

Yılda kaç kitap okunduğuna bakınca;

• Bir Japon yılda ortalama 25 kitap okuyor


• 6 Türk’ü bir araya getirdiğimizde yılda ancak 1 kitap okuyorlar.

Durumun ciddiyetini dikkatlerinize sunarım.

İmparatorun Yürüyüşü - Luc Jacquet

Her kış, yalnızca Antarktika’nın acımasız buz çöllerinde, dünyanın en zor iklim şartlarına sahip bu bölgesinin en derinlerinde, gerçekten olağanüstü bir yolculuk gerçekleşiyor; bin yıllardır olduğu gibi... Binlerce imparator penguen türlerinin devamını sağlayabilmek için okyanusun mavi güvenliğini terk edip, kıtanın en içlerindeki bir bölgeye, üreme alanlarına doğru yolculuğa başlıyorlar. Burası o kadar soğuk, o kadar rüzgardan korunaksız ve o kadar uç noktalarda bir yer ki, başka bir yaşam formunu desteklemiyor; işte bunun için de güvenle yumurtlayabilecekleri tek yer; tabi dayanabilirlerse…

Penguenler, o küçük adımlarıyla, kimi zaman göz gözü görmez tipi altında, saatte 250 km hızla esen rüzgara karşı, tek sıra halinde 200 km’lik bir mesafeyi katetmek için günlerce yürüyorlar. Romantik randeevuları için üreme alanına vardıklarında yıl boyunca sadık kalacakları eşlerini seçiyorlar ve çok özel bir danstan sonra çiftleşiyorlar. Haftalar geçiyor ve dişiler yumurtluyor. Bu zamana kadar hiçbir şey yemeden bekleyen anneler, yumurtalarını eşlerine devredip 200 km’lik yolu devirip, kar leoparlarından kurtulabilirlerse, balıklarla dolu okyanusa geri dönüyorlar. Babalar bu arada -40 0C soğukta ayaklarının üzerinden indirmedikleri değerli yumurtalara bakmak ve kutup kışının korkunç rüzgarlarına karşı korumakla yükümlüler; çünkü yumurtalar buza değerse birkaç saniye içinde donuyor ve yavrular daha doğmadan ölüyor.

Erkeklerin 4 ay boyunca hiçbir şey yemeden bekledikleri bu dönem sonunda yumurtalar çatlıyor. Kursaklarında kalan son yiyecekleri yavrularına yediren erkekler eşlerinin dönmesini beklemeye başlıyorlar. Eğer dişiler, yavrular doğduktan sonra 48 saat içinde dönmezlerse, yavrular ölüyor, çünkü babaların onları besleyecek gücü kalmıyor. Eşler bir araya gelince roller değişiliyor ve bu sefer açlıktan ölmek üzere olan babalar en zor yolculuğa çıkıyorlar; çünkü yürüyecek dermanları yok… Bu arada yavrular dev fırtına kuşlarının gazabına uğrayabiliyorlar da…Havalar ısınıp, buzlar erimeye ve kırılmaya başlayınca yolculuk tekrar ediyor, ta ki yavrular Atlantik’e varıp kendilerini mavi sulara bırakıncaya kadar.

Luc Jacquet, bu inanılmaz macerayı tam takım bir film ekibiyle 13 ay boyunca Antarktika’da kalarak kameraya çekmiş. Bu süre zarfında Fransız Bilim Merkezi’nde kalan ekip, dünya üzerinde buluna 40 kadar imparator penguen kolonisinden yalnızca birine odaklanmış. Penguenlerin deniz altındaki çekimleri profesyonel dalgıçlar tarafından yapılmış. Filmin harika müzikleri ise Emilie Simon tarafından gerçekleştirilmiş.Belgesel sevin veya sevmeyin, ama bu filmi izleyin, derim. İnsanoğlunun alacağı çok ders var…

Konfüçyüs'e Sormuşlar...

Konfüçyüs’e sormuşlar: ”Bir ülkeyi yönetmek için çağrıldıysanız, yapacağınız ilk iş ne olurdu? “

Şöyle yanıtlamış: “Hiç şüphesiz dili gözden geçirmekle başlardım. Dil düzensiz olursa sözler düşünceyi anlatamaz. Düşünce iyi anlatılamazsa, yapılması gereken sözler, işler iyi yapılamaz. Görevler gereğince yapılmazsa, âdetler ve kültür bozulur. Âdetler ve kültür bozulursa, adalet yanlış yola sapar. Adalet yoldan çıkarsa, şaşkınlık içine düşen halk ne yapacağını bilemez. İşte bunun için hiçbir şey dil kadar önemli değildir.”

DAHİ ANLAMINA GELEN DE AYRI YAZILSIN!

Günlük yazılarda dikkatimi çeken çok önemli bir hata “dahi” anlamına gelen “de” bağlacının ayrı yazılmaması. Hadi Televole programlarında yanlış yazıyorlar diyordum; geçen gün TRT’nin de bu konuda hata yaptığına şahit olunca yapacak çok şey yokmuş hissine kapıldım, fakat yine de savaşmak gerektiğini düşünüyorum.

Eğer de’nin ayrı yazılıp yazılmayacağına karar vermekte zorlanıyorsanız, çoğunlukla doğru sonuç veren şu basit testi yapabilirsiniz:

Söz konusu de veya da eki cümleden çıkarın, geriye kalan cümlenin o haliyle anlamlı olup olmadığına bakın. Kalan cümle anlam ifade ediyorsa “de” veya “da” ayrı yazılmalıdır. Eğer anlam ifade etmiyorsa bitişik yazılır.

Örneğin:

“Kalemin bende kaldı.” Eğer bu cümledeki “de” ekini kaldırırsak, “Kalemin ben kaldı” anlamsız bir cümledir. O zaman “de” bitişik yazılacaktır.

“Sinemaya ben de gitmek istiyorum.” Bu cümledeki “de” sözcüğünü kaldırırsak cümle

“Sinemaya ben gitmek istiyorum” şekline dönüşür ve anlamı bozulmaz. Bu nedenle bu cümledeki “de” ayrı yazılmalıdır.

Bir başka örnek olarak “Odada da rahat durmuyorsun.” cümlesini inceleyebiliriz. İlk da ismin de hali (yani içinde manasında) için kullanılırken, ikinci da dahi anlamında kullanılmaktadır. Odada rahat durmayan kişi kimse daha önce başka bir yerdeyken de rahat durmamıştır.
Bir de bu “de” bağlacının “ta” veya “te” diye yazılması şeklinde hatalı bir kullanım vardır.
“de” eki olsa olsa Büyük Ünlü Uyumu Kuralı çerçevesinde “da” olur ama hiçbir zaman “te” veya “ta” olmaz.

Yani;

“Barış ta geliyormuş.” ya da “Sevinç te gidiyormuş” şeklindeki kullanımlar YANLIŞTIR. DOĞRUSU “Barış da geliyormuş” ve “Sevinç de gidiyormuş” şeklinde olmalıdır.

Ayrıca veya anlamına gelen “ya da” bağlacındaki “da” da ayrı yazılır.

“Dahi” anlamına gelen “de” sözcüğünün ayrı yazılması hakkında aşağıdaki diyalog dikkatlerinize sunulur:

- Tanıştırayım. Bu da Buda!
- Benim adım da Göz de!
- Siz galiba yanlış yapmamak için tüm “de” eklerini ayrı yazıyorsunuz, değil mi?
- Dâhi anlamına gelen de, da ayrı yazılmaz mı? Mesela “Leonardo da Vinci” derken…
- Hımmm!

Rahatça anlaşılacağı üzere dahi ile dâhi sözcüklerini yazım sırasında birbirinden ayıran “^” (şapka) kullanımıdır. Türk Dil Kurumu bir zamanlar “^” kullanımını kaldırmışken bir süreden beri tekrar kullanılması gerektiğine karar vermiştir. Bu konuyu başka bir yazımızda ayrıca incelemek istiyorum.

Hepinizi bu konuda duyarlılık göstermeye davet ediyorum. Lütfen çevrenizde “dahi” anlamına gelen “de” bağlacını bitişik yazanlar varsa uyarın. Bu konuda göstereceğiniz duyarlılık Türkçe’ye verdiğiniz önemi ve değeri doğrudan yansıtacaktır. Unutmayalım ki iletişimimizi sağlayan en önemli unsur olan dilimizi kaybettikçe, doğru düşünme yeteneğimizi de kaybediyor, böylece yabancı unsurların boyunduruğuna bir daha çıkmamak üzere giriyoruz.

Sümerler çevrelerindeki site devletleri ele geçirmek için uzun vadeli planlar yaparlarmış ve işe o devletlerde konuşulan dili bozmakla başlarlarmış; gerisi de çorap söküğü gibi gelirmiş. Atalarımızdan öğreneceklerimiz olsa gerek, değil mi?

Günaydın

Ne güzel bir sözcüktür GÜNAYDIN… Güne çevrenizdekilere “Gününüz aydın olsun” diyerek başlamak, çevrenizdekilerin de size aynı dilekte bulunması kadar hoş ve anlamlı bir şey olabilir mi? Bir de bir şeylerin farkına yeni vardığımızda işitiriz bu sözcüğü: “Ooooo, Günaydın Nurettin Bey!” Hatta “Uyan da balığa çıkalım!” diye de eklediler mi, herkes gülümsemeye başlar.

Aslında hepimiz kimi konularda uykuda değil miyiz? Uyanmak bazen elimizde, bazen de bizi uyandıracak birileri ya da bir şeyler gerekiyor. Her şeyi bilmeye olanak olmadığı gibi, gerek de yok. Önemli olan bilmemiz gerekeni bilip bilmediğimiz, değil mi? O zaman akla doğrudan şu soru geliyor: “Neyi veya neleri bilmeliyiz? Neyin veya nelerin bilincine varmalıyız?” Doğal olarak bu sorunun yanıtı/yanıtları herkes için farklı olabilir, ama herkes için ortak bir soru (ya da sorular) bulunabilir mi diye de düşünmekten kendimi alamıyorum; çünkü hepimiz insan olmakla ortak bir paydada buluşmuyor muyuz?

Bu arada bulacağımız ortak soruların yanıtları zaman içinde değişebilir mi? Milattan 2000 yıl önce “Neyi bilmeliyiz? Neyin bilincinde olmalıyız?” sorularının yanıtları belki de farklıydı… Yoksa pek fazla şeyin değişmediğini mi düşünüyorsunuz?

Sevgi ve saygılarımla,

Nurettin Selsil
nselsil@yahoo.com

Kadeş Savaşı

Kadeş Antlaşması’nın yazılı olduğu kil tabletler İstanbul Arkeoloji Müzesinde bulunmakta. Kadeş Savaşı M.Ö. 1299 yılında Mısır ve Hitit devletleri arasında gerçekleşmiştir ve tarihe ilk Barış Antlaşması (M.Ö.1283) ile geçmiştir.

Bu savaşın diğer önemli bir yanı ise belki de lojistiğin büyük rol oynamaya başladığı ilk savaşlardan biri olmasıdır. Savaş lojistiği askerlerin ve teçhizatın uzak mesafelere hızlı bir şekilde taşınması anlamındadır.

Babası II. Sethi'nin yaptığı Mısır'ın egemenlik alanlarını genişletme çabasını sürdürmek isteyen Firavun II. Ramses, tahta çıkışının 5. yılında, Hititlerin, Mısır egemenliğinden koparıp aldıkları bugünkü Suriye'deki toprakları geri almak için harekete geçti. Bu yolculukta ilk hedefi Asi Irmağı'nın hemen kıyısında yer alan Kadeş kale kentini ele geçirmekti. O sırada Hitit tahtında oturan Kral II. Muvatalli, II. Ramses'in böyle bir sefere çıkacağı duyumunu çoktan almış ve Hitit başkentini bugünkü Çorum/Boğazkale'de yer alan Hattuşa'dan güneydeki Tarhuntaşşa'ya taşımıştı. Bu taşınma kimilerine göre lojistik destek açısından savaş alanına yakın yere gitmekle ilgiliydi.

Mısırlılar bu savaşta at ve öküz arabaları kullanmışlardır. Abu Simbel Tapınağı’ndaki rölyefler hem bu arabaları, hem de arabaların tamiri ve hayvanların bakımı ile ilgilenen lojistik destek gruplarını da göstermektedir.

Hitit savaş arabalarında kullanılan tekerlekler de, diğer ülkelerin savaş arabalarında kullanılan tek parça tahtadan yapılmış tekerleklerden değildi. Bugünkü tekerleklere benzeyen çubuklarla desteklenmiş tekerlekler kullanılıyordu. Dolayısıyla savaş arabaları çok daha hafif ve hareket yeteneği yüksek olabiliyordu. Arabanın benzerlerine göre hafif olması, her savaş arabasında iki yerine üç askerin yer almasına olanak sağlıyordu. Askerlerden birisi arabayı sürüyor, ikincisi arabadaki diğer iki kişiyi koruyacak biçimde kalkan kullanıyor, üçüncüsü ise ok ve mızrak atıyordu. Tekerleklerin yeri de Mısır savaş arabalarındaki tekerleklerin yerinden farklıydı ve bu sayede daha dengeli bir sürüşe olanak tanıyordu.

Bugün kabul edilen genel görüşe göre Hititler bu savaşa 17,000 piyade ve 4,500 savaş arabasıyla katılmışlar. Her savaş arabasında 3 asker olduğuna göre 13,500 de arabalı asker demektir. Buna göre Hititlerin toplam savaşçı sayısı 30,000 dolayında bir sayıyı göstermektedir. Buna karşılık Mısırlıların 20,000 dolayında olduğu sanılmaktadır. Hititlerin kayıplarının Mısırlıların kayıplarına göre daha az olduğu tahmin edilmektedir.Yararlanılan

Kaynaklar: http://www.mahfiegilmez.com/ , http://www.wikipedia.org/

İEL Gruplarını Birleştirmek

Bugün mezun olduğum lisemin Yahoo üzerindeki tüm gruplarının moderatörlerini bir çatı altında toplamak için bir girişim başlattım. Böylece mezunlar arasındaki ilişkileri güçlendirmeyi istiyorum. İşte bu amaçla grup moderatörlerine gönderidiğim ileti aşağıda.

~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*
İstanbul (Erkek) Lisesi'nin Değerli Mezunu,

Yahoo üzerinde biri 130, diğeri 50 kusur üyeli iki IEL grubunun (iel_85_86 ve 6a_iel85) kurucusuyum. Mezunlar arasındaki haberleşme ve yardımlaşma olanaklarını arttırmak için Yahoo üzerindeki tüm IEL grubu kurucularını ve moderatorlerini bir çatı altında toplama düşüncesiyle iel_grubu_yöneticileri grubunu kurdum.

Bu grup sayesinde moderatörlerin süzgecinden geçerek her dönemden mezunlarımıza dağılacak iletilerin aramızdaki dayanışmanın filizlerini güçlendireceğinden eminim.

Amacım, ülkemizin ve dünyanın her kösesine yayılmış IEL'lileri birbirine iletişim zincirleri ile bağlamak, dileğim ise dayanışma kavramının yalnızca Mülkiyelilere ve Galatasaraylılara özgü olmadığını görmek.

Fitilini ateşlediğim bu hareketin siz değerli kardeşlerim / ağabeylerim / ablalarım tarafından alınıp daha ileriye götürülmesini ümit ediyorum. Lütfen bildiğiniz tüm IEL gruplarının kurucularını ve moderatörlerini bu hareketten haberdar edin.

Katılımınızla güçleneceğiz!

Sevgi ve saygılarımla,

Nurettin Selsil, IEL '85, iel_grubu_yoneticileri grubu moderatörü

~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*

Dilerim hedefimize ulaşırız.

Oscar ve Pembeli Meleği

27 Mart Dünya Tiyatro Günü, Yıldız Kenter’in yönettiği ve tek başına oynadığı hayli kalabalık bir kadroya sahip “Oscar ve Pembeli Meleği” adlı oyunu izleme fırsatım oldu; iyi ki de oldu…Başka bir gün gitsem bu duygu selini bu kadar güçlü yaşayamazdım, çünkü Yıldız Kenter ve öğretmenlerine şükranlarını sunmak için gelen hepimizin tanıdığı 40’a yakın deneyimli tiyatro oyuncusu unutulması zor duygu yüklü anlar yaşadılar ve yaşattılar tüm seyircilere.

Ustaların öğretmeni 77 yaşındaki genç kız Yıldız Kenter, oyundaki iki ana karakteri ve yan karakterleri tek başına canlandırırken, pardon yaşarken, muhteşem bir performans sergiliyor. Fransız tiyatro yazarı Eric Emmanuel Schmitt tarafından yazılmış “Oscar ve Pembeli Meleği”, kan kanserinden ölmek üzere olan 10 yaşındaki Oscar ile 100 yaşına yaklaşmış gönüllü bakıcı Pembeli Melek Mummy arasında gelişen dostluğun, yaşam bilgeliğinin öyküsü. Ölüme mizahla yaklaşmak ne kadar zor olsa da, önce yazar, sonra da Yıldız Kenter bunu mükemmel bir şekilde başarmışlar.

Kısa bir süre sonra öleceğini öğrenen ve bunu kabullenen Oscar, çok sevdiği Pembeli Melek Mummy’nin önerisi üzerine bundan sonra yaşayacağı her günü 10 yıl sayarak 120 yaşına kadar yaşıyor. Tanrıya olan inancını kaybeden Oscar, yine Mummy’nin önerisiyle her gün Tanrıdan bir dilekte bulunuyor ve ona o gün yaptıklarını anlattığı, çeşitli sorular yönelttiği, sonra da yanıtlarını doğal olarak kendisi vermeye başladığı mektuplar yazıyor… Böylece kendine bir yaşam şansı veren Oscar kısacık hayatını 12’ye katlıyor. Bu arada hastanede yatan bir küçük kızla evleniyor (!), bakıcısı Mummy’i evlat ediniyor (böylece evlat sevgisini de yaşıyor), orta yaş bunalımına giriyor ve güçten düşüp yaşlanıyor; sonra da ölüyor.

Yaşam ve ölümü sürekli sorgulatan bu oyunu izlerken hem güldüm, hem de göz yaşlarımı tutamadım. Bir oyun ve bir oyuncu birbirine taban tabana zıt gibi gözüken bu iki duyguyu bu kadar iyi yaşatabilir. Nasıl ölüm ve yaşam bir madalyonun iki yüzüyse, ağlamak ve gülmek de öyleymiş demek. Herkesin alacağı bir yaşam dersi olduğunu düşündüğüm bu tiyatro şölenini görmenizi tavsiye ediyorum. Hâlâ Oscar ile birlikte büyüme şansınız var, çünkü 9 ve 16 Nisan’da sahnelenmeye devam ediyor.

Kenter Tiyatrosu’nun telefonu: 0.212 247 3634, e-posta hesabı ise kentertiyatrosu@yahoo.com

Ortaköy

Ortaköy her zaman vakit geçirmekten hoşlandığım bir mekan olmuştur. Tarihi dokusu, deniz kıyısında olması, insanı çeken başlıca unsurlar olsa gerek. Bir Pazar öğleden sonrası hava soğuk moğuk demeden, topladık tası tarağı ve kendimizi Ortaköy’de bulduk.

Hava soğuk da olsa, sıcak da olsa fark etmiyor. Bunaltan trafik yüzünde kulağımızı tersten gösterip, Beşiktaş’tan yukarıya çıkan Barbaros Bulvarı’nı tırmanıyoruz ve Yıldız Parkı’nın üstünden dolaşıp, Büyükdere Caddesi’nden Ortaköy’e vasıl oluyoruz. Büyükdere Caddesi, Ortaköy’de denize dik inen ve üzerinde çarşının da bulunduğu ana cadde. Sahile doğru neredeyse her taraf kokoreççilerle kaplı. Seven ve aç olan için iyi de, eğer karnınız toksa ve üstüne üstlük bir de kokoreci sevmiyorsanız yandığınızın resmidir.

Deniz kıyısındaki meydana vardığınızda sizi çay bahçeleri karşılıyor. Kapalı Çarşı esnafını andırırcasına birbirleriyle yarışarak sizi buyur ediyorlar… “Durun Canım, şöyle bir tur atalım. Hem bugün Entel Pazarı da var. Ailecek şöyle bir göz atmadan çay içmeyeceğiz.”
Çeşit çeşit yiyecek ve hediyelik eşya satan dükkanlar var. Kimi yerlerden canlı müzik sesleri de yükseliyor, ama asıl geceyi bekliyorlar. Bütün dükkanların önleri seyyar satıcılarla kaplı. Kimi kolye, yüzük satıyor; kimi eşarp, şapka, otantik giysiler; kimi de kendi yaptığı yiyecekleri. İşte Ortaköy’ün meşhur Entel Pazarı bu.

Semtin en dikkat çeken yapısı kuşkusuz Ortaköy Cami. Resmi adı Büyük Mecidiye Cami olsa da herkes onu Ortaköy Cami olarak biliyor. Boğaza doğru uzanan küçük bir burun üzerine çapraz bir şekilde oturan yapı, 1853 yılında Sultan Abdülmecit’in emriyle mimar Nigoğos Balyan’a yaptırılmış. İnanılmaz ince bir işçilikle seyredenlerin gözlerini okşuyor. Dabılyu Bush da arka planda bu caminin ve Boğaz Köprüsü’nün göründüğü bir manzarada yaptı NATO ziyareti kapsamındaki konuşmasını.

Ortaköy'ün tarihinden gelen en önemli özelliği farklı kültürlerden Türk, Rum, Ermeni ve Yahudi topluluklarının ve farklı inançların bir arada dostluk içinde yaşaması ve bu özellik günümüze kadar gelmiş. Ortodoks Kilisesi'nin İsa'nın vaftizine remiz olarak haçın suya atılması yortusu son yıllara kadar Ortaköy İskelesi'nde yapılıyordu. Ortaköy'de Yahudi cemaatine ait bilgiler de oldukça eski. Ortaköy'deki en eski sinagog olan Etz ha-Hayim Sinagogu yangın sonucu birkaç kez harap olmuş, yeniden yapılmış. Sahilde Ortaköy Cami’nin hemen yanında. 1936'da nüfusu 16.000 olan Ortaköy'de 700 Yahudi ailesi yaşıyormuş. Semtte bugün artık kullanılmayan ikinci bir sinagog da Yenimahalle Sinagogu. Yine bu semtte yerleşik Rumların ziyaret ettikleri Rum Ortodoks Kilisesi var.

Anlayacağınız Ortaköy dinlerin buluştuğu yer…Çırağan Sarayı’nın binalarının bir kısmı da Ortaköy’de, ama ne yazık ki işletmeciliği yabancıların elinde olan bu saray-otelde düzenlenen bir etkinliğe davetli değilseniz gezip görmeniz ve o havayı solumanız
pek mümkün değil.

Hoş Geldin Bahar!

Kuzey yarıkürede doğanın canlanışı ile hepimizi farklı bir heyecanın sardığı bir mevsime girdik: İLKBAHAR. İlkbahara ilkyaz ya da kısaca bahar da diyenler var. Nedense bahar denince sonbahar pek akla gelmiyor, değil mi? Her ne kadar doğanın dengesini bozmuş olsak ve bundan ötürü mevsim geçişlerini çok hızlı yaşamaya başlasak da, yine de fark edilir değişiklik­ler var çevremizde, ne güzel... Değişim zaten yaşa­mın özü…Bir de belirli aralıklarla kendini tekrar edince, insanlar eski çağlardan beri yaşamın son­suzluğunun ve ölümden sonra da devam edeceğinin bir göstergesi olarak kabul etmişler mevsimleri. İyi ki ılıman iklim kuşağında yaşıyoruz diyorum ara sıra…Eğer çölde ya da kutuplarda yaşasaydık, bu değişimleri pek fazla hissedemeyecek­tik...Şanslı bir ülkede yaşıyoruz… Baharın enerjisini içinize çekin ve bir sonraki bahara kadar aklınıza, gönlünüze ve tüm hücrelerinize yazın.

1. Boğaz Köprüsü

Birinci Boğaz Köprüsü’nünün yapım aşamasındaki bir fotoğrafı. Birinci Boğaz Köprüsü İstanbul Boğazı üzerine ilk olarak yapılan, Ortaköy ile Beylerbeyi arasında, Asya ile Avrupa'yı birbirine bağlayan asma köprüdür. 1970 yılında inşa edilmeye başlanan köprü, 1973 yılında tamamlanmıştır. Köprünün yapı mühendisliği bir İngiliz konsorsiyumu (Freeman Fox & Partners) tarafından gerçekleştirilmiştir. Baş tasarımcı Gilbert Roberts’dir.

Yaklaşımlar ENKA tarafından inşa edilmiştir. Köprünün alt yüklenicileri ise İngiliz Cleveland Bridge & Engineering Co. Ltd. ve Alman Hochtief firmalarıdır. Birinci Boğaz köprüsünün toplam uzunluğu 1.560 m’dir. Köprünün ayakları arasındaki mesafe 1.074 m, denizden yüksekliği 64 m, genişliği 39 m, ayakların yol seviyesinden yüksekliği ise 105 m’dir. Toplam 236 adet çelik halat tarafından taşınan ve 200 milyon dolarlık bir maliyeti olan köprünün inşaatında 35 mühendis ve 400 işçi çalışmıştır.Boğaziçi Köprüsü’nün açılışı 30 Ekim 1973’te yani, Cumhuriyetin 50. yıldönümünden bir gün sonra, Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk tarafından gerçekleştirilmiş ve ilk 24 saatte üzerinden 28.126 adet araç geçmiştir. Yayalar köprünün açılışından sonraki ilk dört yıl ayaklardaki asansörlerle yukarı çıkıp, köprünün kenarlarındaki yaya yollarında yürüyebiliyorlardı. Bugün günde ortalama 180.000 araç köprüden geçmektedir. Tamamen araçlarla dolu olduğunda köprünün orta noktası 90 cm kadar aşağı sarkmaktadır.

Dünya Kadınlar Günü Kutlu Olsun

Değerli Hanımlar,

Dünya Kadınlar Gününüz kutlu olsun.

Tek taraftan çekilen kürekle bir sandal nasıl yol alamaz ve olduğu yerde dönüp dolaşırsa, kadınlarına saygı duymayan ve onlara erkeklerle eşit haklar (tabi sadece kağıt üzerinde değil) sağlamayan bir toplumun da ilerleyemeyeceğini düşünüyorum.

Bu vesileyle, ülkemizde hem kadınların kendi haklarına sahip çıkmalarını, hem de erkeklerin onları tamamlayan diğer yarılarının değerini bilmelerini diliyorum.

Türkçe'de Yanlış Kullanımlar (1)

Türkçe’de son zamanlarda çok duymaya “başladığım sözcüklerin yanlış kullanımına örnekler vermeye devam etmek istiyorum.

ATIYORUM
Son zamanlarda herkes bir şeyleri atıyor: “Atıyorum, bir şube var.”, “Atıyorum, kargoları İstanbul’dan Ankara’ya gönderiyoruz.”, “Atıyorum, kamyon arızalandı.” İçimden “Siz atıyorsunuz, ben de tutuyorum!” deyip üzülüyorum. Halbuki güzelim Türkçe’mizde “örneğin” diye bir sözcük var. “Söz gelişi” ve “söz gelimi” de aynı amaçla kullanılabilir. Hani bunlar kulağa çok modern geliyor diyorsanız, Arapça kökenli olmasına rağmen “mesela” ya da “misal” sözcüklerine bile razıyım. Bir de “örneğin mesela” diye bir söyleyiş tarzı var ki, bu da aynı anlama gelen sözcüklerin gereksiz yere yan yana kullanımı oluyor.

İLGİ VE ALAKA, ŞEREF VE ONUR, OLANAK VE İMKAN
“İlgi ve alâkanıza teşekkür ederim” dedi biri geçen gün. Alâka, ilginin Arapça’sı. “Ne alâka?”, “Kel alâka“ gibi deyimlerimiz de var Türkçe’mizde. İlginize teşekkür ederim” demek yeterliyken, alâkayı da ekleyip anlamın daha da güçlendirildiği sanısına kapılıyoruz; fakat yanılıyoruz. Benzer şekilde “olanak ve imkânlar el vermiyor…” ya da “şerefim ve onurum üzerine yemin ederim ki…” derken de aynı yanlışa düşülüyor. Söz onur kavramına gelmişken gururla onurun karıştırıldığına da tanık olduğumu söylemeliyim. “Onur”, insanın kendine karşı duyduğu saygı, şeref, öz saygı olarak tanımlanırken, “gurur”, kendini beğenme, büyüklenme, kibir demek. Bu durumda, insanın gururunun kırılması güzel bir şeyken, onurunun kırılması ise çok kötüdür.

OLAY
Çevremde uzun zamandır “olay” sözcüğünün yeni bir kullanım şekline tanık oluyorum. “Ağbi, bisiklete binmek çok güzel bir olay yaaaa!” hatta “Ağbi, bisiklet çok güzel bir olay yaaaa!” gibi sözler olağan hale geldi. “Bisiklete binmek” bir olay olamaz, hele “bisiklet” nesnesi kesinlikle olay olamaz.

Türk Dil Kurumu olayı açıklarken iki farklı fakat yakın anlam yüklüyor sözcüğe: (1) Ortaya çıkan, oluşan durum, ilgi çeken veya çekebilecek nitelikte olan her türlü iş, hadise, vak'a. Örneğin: "Günümüzün büyük şairleri, bize günümüzün olaylarının, sevinçlerimizin, acılarımızın şiirlerini söyleyemiyorlar."- N. Ataç. (2) Önemli tarihî olgu.
Şimdi bisiklete binmek ya da bisiklet bu anlamlardan hangisine giriyor sizce? Hiçbirine değil mi?

YAPMAK
Bir arkadaşım yeni bir elbise aldığımı gördüğünde “Vaaaay, şekil yapmışsın!” demişti. Hatta yeni bir ayakkabı aldığımı fark ettiğinde “Ooooo, ayakkabı yapmışsın!” dediğini DE anımsıyorum. “Evet”, diye yanıtlamıştım, “Boş vakitlerimde kunduracılıkla uğraşıyorum da…”
Yapmak sözcüğünün bu şekilde deforme edilmesine gerek var mı? “Yeni elbise almışsın galiba?”, “Yeni ayakkabı almışsın, hayırlı olsun!” demek daha anlamlı ve güzel değil mi?
Siz de çevrenizde duyduğunuz Türkçe’nin yanlış kullanımı ile ilgili örnekleri bana yazarsanız, bu köşede yayınlar, böylece dilimizi düzeltir, anlayış ve iletişim seviyemizi daha yükseğe çıkarabiliriz.

Türkçe'de Yanlış Kullanımlar (2)

Bu ay öncelikle günlük dilde yanlış kullandığımız deyimlere, atasözlerine dikkat çekmek istiyorum. Bir de İngilizce’den sorgulamadan çevirerek kullandığımız ifadelere. Azıcık sorguladığımızda, “Ya, gerçekten anlamsızmış” diyebileceğimiz bu deyimleri her gün kullanıyoruz. İşte size birkaç örnek:

Su küçüğün, söz büyüğün
Ne demek “Su küçüğün, söz büyüğün”? Bu “Sen küçüksün, al şu suyu iç ve bırak ben konuşayım, çünkü ben senden büyüğüm, kıdemliyim!”, mi demek? Aslında bu atasözü değişime uğramadan önce “Sus küçüğün, söz büyüğün!” şeklindeymiş. Yani sen küçüksün susmalısın, bırak da büyükler konuşsun. Mantıklı değil mi?

Ana gibi yâr olmaz, Bağdat gibi diyâr olmaz
“Ana gibi yâr olmaz, Bağdat gibi diyâr olmaz” atasözünü de çok duymuşuzdur. Anneler çok sevilir, ama yâr ayrı şeydir ve sevgili karşılığı kullanılır. Eğer bu sözün ilk çıktığı şeklin “Ane gibi yar olmaz, Bağdat gibi diyâr olmaz.” olduğunu bilirsek, anlamına varabiliriz. Ane (kimi kaynaklarda Ânâ) Bağdat yakınlarındaki bir yarın, yani uçurumun adıdır. Zamanla Ane (Ânâ) değişerek “ana” şeklinde söylenmeye başlanmış ve yar sözcüğüne de sevgili anlamı yüklenmiştir.

Eninde sonunda
Aslında bu deyimin doğrusu önünde sonunda olmalıdır, çünkü bir şeyin başına ya da sonuna gönderme yapılmaktadır. “Bu işi önünde sonunda başaracak” derken, o kişinin o işi ya yakın zamanda, ya da bir süre sonra başaracağı anlamını yüklemiş olmuyor muyuz?

Geri iade etmek
“Aldığı malı geri iade etti” dediğimizde zorlama bir ifade olmuyor mu? “İade” zaten geri kavramını içeriyor. Bu durumda sadece “iade etmek” yeterli görünüyor.

Savunma Eski Bakanı, Kültür Eski Bakanı, v.b.
Kültür Bakanı ya da Savunma Bakanı belirtisiz isim tamlamalarıdır, Türk Lirası, kapı tokmağı, telefon kulübesi de öyle. Bunlar sıfat eklerini önlerine alırlar, çünkü tamlamalar bir kalıp olarak tek parça düşünülür ve sıfat eki yalnızca tamlayana ya da tamlanana değil her ikisine de etki yapar. Eğer sıfat ortaya gelseydi, telefon eski kulübesi denirdi, eski telefon kulübesi denmezdi. Aynı şekilde Türk Yeni Lirası denirdi, Yeni Türk Lirası diye duyurulmazdı yeni para birimimiz. Bu tür tamlamalar “Eski Savunma Bakanı”, “Eski Kültür Bakanı” ya da “Eski İstanbul Valisi” olarak kullanılmalıdır. Eğer sıfatı ille de ortaya koymak istiyorsak o zaman tamlamayı “İstanbul’un eski valisi” söyleyişinde görüleceği üzere belirtili tamlamaya çevirmeliyiz.

Size geri döneceğim
Telefonda çok kullanılan bir ifade şekli olarak sık sık karşımıza çıkıyor bu “size geri döneceğim” sözü. Bu söz İngilizce’deki “I will call back!” ifadesinin doğrudan çevirisidir. Böyle bir çeviri Türkçesine rağbet edeceğimize “Sizi tekrar arayacağım” diyebiliriz.

Direk, direkman
Direk, Türk Dil Kurumu’nun sözlüğünde (1) ağaçtan veya demirden yapılan uzun ve kalın destek (2) sütun (3) mecaz anlamda en önemli kimse (örneğin evimizin direği) şeklinde tanımlanıyor. Bu sözcüğün doğrusu direkt olmalıdır. Direkman diye bir sözcük ise hiç yok. Aslında direkt yerine gerçek Türkçe “doğrudan” desek, daha iyi değil mi? Hem kimse yanlış da anlamaz.

Sevgiyle kalın, Türkçe ile kalın…

Kayısı Ağacı

Ben bir kayısı ağacıyım
Kırşehir'in Dinekbağı'ndan.
Küçücük bir ev önünde yaşarım yapayalnız.
Yılda bir çiçek açar,
Yılda bir kayısı veririm,
Avuç içi kadar.

Yaz olur,
Bir kadın silkeler dallarımı,
Bir çocuk yerde bağırır, güler,
Bense hoşnut olurum.
Hem, zaten benim
Ne söğütler gibi nezaketim vardır,
Ne kavaklar gibi gururum.

Ben bir kayısı ağacıyım
Kırşehir'in Dinekbağı'ndan.
Dinekbağı'nda üç insan severim,
Bir çocuk,
Bir genç kadın,
Bir genç adam,
Benim kadar sessiz sedasız,
Benim kadar halim selim.

En güzel ay nisan ayı,
Toprak yumuşak yumuşak,
En güzel ay nisan ayı.

Yağmur yağdı, çiçek açtı,
Bir hoş oldu içerim,
En güzel ay nisan ayı.
Kavaklar uzakta upuzun,
Bir sağa, bir sola,
Başı döner kavakların.
Ben bir kayısı ağacı,
Başımda çiçeklerim.

Ben bir kayısı ağacı,
Üç insan severim:
Bir çocuk,
Bir genç kadın,
Bir genç adam.
Çocuğun adı Ahmet,
Kadının adı Fatma,
Adamın adı İbrahim.
Ahmet küçük ve sarı,
Fatma tombul ve beyaz,
İbrahim uzun ve narin.
Bir tek toprak odaları var üçünün,
Toprak odanın penceresi.

Ben bir kayısı ağacı,
Bazan eğilir bakarım odaya,
Yerde eski bir yatakla yorgan görürüm,
Duvarda bir eski kırık ayna,
Yerde bir eski kilim,
Bir eski hasır.

Bir kayısı ağacı,
Bazan eğilir bakar odaya,
Çiçeklerinden utanır.

Dün gece gaz yakmadılar,
Ay ışığında gördüm üçünü.
Üçünün suratı asık.
Önce durup
Zeytin ekmek, taze soğan yediler,
Sonra baktılar birbirlerinin gözüne,
Sonra esnediler.

Gökyüzü bembeyazdı.
Gökyüzü çiçeklerimin renginde.
Gökyüzünde kavaklar.

Fatma uzandı İbrahim’in yanına,
Sağa döndü.
Tombul, beyaz yüzü pencerede,
Gözleri açık durdu sabaha kadar.

Çiçeği en önce kayısı döker.
Ben bir kayısı ağacıyım, döküyorum çiçeklerimi.
Yer beyaz beyaz, başım yeşil yeşil,
Kayısılarım memede.

Haziran gelecek,
Güneş yakacaktır tepemi,
Kayısılarım balla, şekerle dolacaktır.
Ben bir kayısı ağacıyım,
Haziran gelecek,
Avuç içi kadar kayısılarım
Ahmet'in ekmeğine katık olacaktır.

Ben bir kayısı ağacıyım.
Kötü bir düşüncedir almış beni.
Geçti bağları budama zamanı, dedim,
Dedim, İbrahim gene boşta,
Kesildi, dedim,
İbrahim'in yevmiye iki lirası,
Dedim, çarşıda dört döner İbrahim,
Dedim, ekmek parası,
Zeytin parası,
Gaz parası.

Dedim, insanlar
Neden yaşatılmıyor
Ağaçlar kadar olsun?

Ben bir kayısı ağacı.
Fatma'nın, İbrahim'in, Ahmet'in
Yumurtası, şekeri, eti.
Gittikçe artmakta kederim.
Günlerden pazartesi.
Gene geldi, elinde çanta, o şişman adam.
Şişman adam bir düşman gibi beni seyreder,
Ben şişman adamı bir düşman gibi seyrederim.
Durmuş İbrahim kapıda,
Yüzü dalgın ve sinirli,
Bakıyor eli çantalı şişman adama.
Şişman adam uzattı gövdeme elini,
Pencereden korkmuş kuzular gibi baktı Ahmet,
Büktü boynunu kuzular gibi.

Ben bir kayısı ağacı,
Gövdemde sarı kâğıt.

Yol parasını verememiş İbrahim,
Verilmiş haciz kararı.
Yapmayın, dedim,
Yılda bir çiçek açarım, dedim.
Etmeyin, dedim,
Ekmeğe katık oluyor kayısılarım, dedim.

Bir öğle vakti baktım,
Kavaklar uzakta upuzun,
Bir sağa, bir sola.

Ben kışlık odun,
Altı lira...

A.Kadir Bilgin

Deniz Müzesi

Bir hafta sonu ziyaret ettiğimiz Deniz Müzesi’ni tanıtacağım bu ay size. Deniz Müzesi Beşiktaş sahilinde, her türlü taşıtla çok kolay ulaşılabilecek bir yerde. Müze, iki vapur iskelesinin arasında, Barbaros Hayrettin Paşa heykelinin tam yanında. Açık olduğu günler, Yılbaşı ve dini bayramların ilk günü ile, Pazartesi- Salı günleri dışında her gün 09.00 - 12.30 ile 13.30 - 17.00 arası.

Ana Sergi Binası ve Tarihi Kayıklar Galerisi dışında dışarıdan da görülen açık alanlarda toplar, torpidolar ve gemi demirleri dikkati çekiyor. Son zamanlarda sadece bahçede duran topların, bahçe dışına, deniz kenarına çıkarıldıklarını da gördüm ve sevindim. Bahçede bulunan, 1516 yılında Yavuz Sultan Selim tarafından Ridaniye savaşında kullanılmış bir topu resmini sizin için seçtim.

Ana Sergi Binası’na girişi Atatürk’e ayrılmış. Savarona yatında kalırken kullandığı yatağı ve Ertuğrul yatında kaldığı kamaranın orijinali burada sergileniyor. Ailecek en duygulandığımız bölüm de burası oldu. Buradan çıkıp Şehitler Odası’na girdik. 13. yüzyıldan itibaren şehit düşen bahriyelilerin künyeleri burada yazılı. Duvarlarda da batan gemilerimizin resimleri ve geriye kalan malzemeler sergileniyor. Vatan uğruna ölmüş denizcilerimizin resimlerini gördükçe, ailelerine yazdıkları mektupları okudukça kimin yüreği sızlamaz ki…

Bu binada yer alan başka bir odada Balkan Savaşlarında, Çanakkale Boğazı, Karadeniz ve Akdeniz’de harekatlar gerçekleştiren ünlü Türk Denizcisi Rauf Orbay’a ait eşyalar ve komuta ettiği Hamidiye gemisinin maketi sergilenmektedir. Haritalar Odası’nda ise Gelibolulu Amiral Piri Reis'in 16. yüzyılda yazmış olduğu Kitab-ı Bahriye isimli el yazması ve Mürsiyeli Tabip İbrahim tarafından 1461 yılında ceylan derisi üzerine yapılan Akdeniz haritası görülebilir.

Tarihi Kayıklar Galerisi’nde ise padişahların saltanat kayıkları ile saray çalışanlarının kullandıkları piyade, pereme, gezinti, pazar kayıkları vs. bulunuyor. Saltanat kayıkları İstanbul/Tersane-i Amire’de inşa edilmiş. Tekneler bindirme ya da armuz kaplama. Koleksiyonun çoğunluğunu 19. yüzyıla tarihlenen, sultana ve haremine ait köşklü ve köşksüz saltanat kayıkları oluşturuyor. Baş ve kıç figürlerinde kullanılan bitkisel bezemeler o kayığın hareme, silah, arma ve kalkanlar ise padişaha ait olduğunun göstergesiymiş.

Saltanat kayıklarının dışında, 17. yüzyıla kadar tarihlenebilen Kadırga, koleksiyonun en eski ve en büyük parçası. 40 m uzunluğunda, 5.70 m genişliğinde Sultan IV. Mehmet (1648-1687) zamanında kullanılmış. 144 kürekçi tarafından çekilen bu kadırga kestane, gürgen, çınar ağaçlarından yapılmış.Fırsatını bulduğunuzda Deniz Müzesi’ni gezmenizi öneririm.

Rahmi Koç Müzesi

Merhaba…Bu ay sizi Hasköy’deki Rahmi M. Koç Müzesi’ne götüreceğim. Müzeye ulaşmak gayet kolay. Bunun için 47 (Eminönü – Alibeyköy), 54 HM (Hasköy – Mecidiyeköy) ya da 54 HT (Hasköy – Taksim) otobüslerini kullanabilirsiniz. Eğer minibüsle gitmek istiyorsanız, o zaman da Şişhane - Alibeyköy minibüslerini kullanacaksınız. Yok eğer özel arabamla gideceğim derseniz tıklayın. Giriş ücretleri yetişkinler için 6,000,000 TL, öğrenciler için 2,000,000 TL. Denizatlıyı da gezmeden gitmeyin derim: yetişkinler 3,000,000 TL ve öğrenciler 2,000,000 TL.

Rahmi Koç Müzesi Türkiye’deki ilk ve tek endüstri ve mühendislikle ilgili müze. İki kısımdan oluşan müzenin binaları da tarihi Hasköy Tersanesi (1861) ve Lengerhane (1703-1730). (Lenger “çapa ve zincir” anlamına gelmekte olup hane ise “ev” anlamına gelmektedir.)
Gezmeye bolca zaman ayırmanızı tavsiye ederim. Girişte elinize tutuşturulan broşür yardımıyla neyi nerede bulacağınızı bilebiliyorsunuz. Su altı dünyasını görebileceğiniz bir bölümden geçerek geziye başlıyor ve ev aletlerinin nasıl çalıştıklarını inceleyebileceğiniz “Ne Nasıl Çalışır” bölümüne geliyorsunuz. Çamaşırın ve bulaşığın nasıl yıkandığını merak edenler için çok güzel şeffaflaştırılmış gerçek makineler var burada. Yine arabaların da nasıl çalıştığını izleyebiliyorsunuz.

Buradan karayolu taşıtlarının bulunduğu bölüme geçi-yorsunuz. Eski model arabalara merak duyanlar için inanılmaz bir cennet diyebilirim. Arabalara pek ilgim olmamasına rağmen ben bile etkilendim. İsteyenler sergilenen arabaların tam listesini görebilirler. Hem karada hem de denizde gidebilen 1957 model Amphicar ayrı bir öneme sahip. Tramvayları ve eski tren vagonlarını görmek de büyük zevk veriyor insana. Motosikletler ve bisikletler de keza öyle…
Eski büyük gemilerin buhar makineleri hem bina içinde hem de avluda sergileniyor. Düğmelerine basarak çalışmalarını izleyebilmek ise harika bir duygu. Ben makinelerin çalışmasını uzun uzun hayranlıkla izlerken, eşimin ve kızımın biraz sıkılmış olduklarını gözlemlemiştim. Eee, ne de olsa serde mühendislik var. :-)

Buraya kadar gelip de denizaltını görmemek olmaz dedik ve tabi ekstra bilet alıp, onu da gezdik. Gezdiren eski bir denizaltı astsubayıydı sanırım. Askerlerin yattıkları ranzaların altında torpidoları görünce bu mekanda kelle koltukta görev yapanlar gözlerimizin önüne geldi. Günümüzdeki denizaltılarda da yer probleminin hâlâ devam ettiğini sanıyorum. Bir de denizaltıcıların boylu poslu insanlar olmaması gerektiğini anladım. :-)

Avlu’da sergilenen gemileri gezdikten sonra tersanedeki son taşıt olan 1940’lardan kalma D3- Dakota’ya çıktık. Bizi karşılayan hostes uçak hakkında bilgi verdi.

Son olarak Lengerhane binasını ziyaret edelim ve orada bulunan iletişim cihazları ile modelleri görelim dedik. Burası cidden çok eski bir bina ve kimi yerler küf kokuyor, fakat gördüğümüz modeller harikaydı. Pek çok makinenin ve taşıtın birebir küçük kopyalarını burada inceleme fırsatını bulduk.Rahmi Koç Müzesi, arkadaşlarınızla ya da ailenizle gezmek ve bilgi edinmek için bulunmaz bir fırsat. Bir an önce zaman ayırıp gezmenizi tavsiye ederim ve bu gezinin size bir şeyler katacağından eminim.

Beylerbeyi Sarayı

Bir Pazar sabahı bu hafta sonu nereye gidelim diye düşürken, 1. Boğaz Köprüsü’nden geçerken sürekli gördüğümüz, ama bir türlü ziyaret edemediğimiz Beylerbeyi Sarayı aklıma geldi. Eşime ve kızıma “Hadi kalkın, bugün Beylerbeyi Sarayı’na sefer eyleyelim” dedim ve hazırlanmaya başladık.

Beylerbeyi Sarayı’na toplu taşıma araçları ile gitmek isterseniz tutacağınız en kestirme yol, 1. Boğaz Köprüsü’nden geçen bir otobüs ya da dolmuşa binmek ve köprünün Anadolu Yakası ayağındaki Astsubay Durağı’nda inmek. Eğer Anadolu tarafından geliyorsanız, duraktan aşağıya inen yolu tutmanız ve Beylerbeyi/Çengelköy istikametinde sahile doğru inmeniz yeterli. Sahile vardığınızda zaten ilk karşılaştığınız yapı Beylerbeyi Sarayı. Eğer Avrupa yakasından geliyorsanız, bu anlattığım tarife ek olarak E-5’in öbür tarafına geçmek için bir alt geçit kullanacaksınız, o kadar. (Yol tarifi için Kroki üzerine tıklayabilirsiniz.)

Saraya giriş ücreti tam 3,000,000, öğrenci 750,000 TL ve Pazartesi ve Perşembe günleri dışında her gün (tabi biz çalışanlar için yalnızca Pazar günleri) 9:30-16:00 arası gezilebilir. Baharda ve yazın (Mart başından Eylül sonuna kadar) ise 9:30-17:00 arası açık.
Saraya bahçesinden giriyorsunuz ve bahçesi de en az kendisi kadar göz alıcı. Büyük Konstantinus`un diktirdiği bir haçtan dolayı önceleri İstavroz Bahçeleri adıyla anılan Beylerbeyi Bahçeleri`nin güzelliği, bu bölgede Bizanslılar döneminden itibaren görkemli binaların yapılmasına neden olmuş. Yamaçlara doğru setler biçiminde yükselen ve “Set Bahçeleri” adı verilen bu bahçelerde dikkati çeken ilk şey içinde nilüferlerin olduğu çok büyük bir havuz ve bu havuzun çevresindeki köşkler. Bunlar; Sarı Köşk, saltanat atlarının barındığı ahır köşk ve eski saraydan kalan selsebilli (fıskiyeli havuzu olan) Mermer Köşk. Her yerde göremeyeceğiniz uzak doğuya özgü metrelerce uzayan bambuları da bu set bahçelerinde görebilirsiniz. Bunlara ek olarak sahilde iki küçük seyir köşkü de bulunmakta.

Saray’ın tarihçesine de bir bakalım. Burada çeşitli dönemlerin yapılarından sonra II. Mahmut döneminde ahşap bir saray yapılmış, fakat bunun yanmasıyla Sultan Abdülaziz, 1861-1865 yılları arasında bugünkü sarayı yaptırmış. Mimarı Serkis Balyan ve yapımında beş bin işçi çalıştığı biliniyor. Yazlık saray olması nedeniyle sürekli oturulmayan Beylerbeyi Sarayı genellikle yaz aylarında, özellikle de yabancı devlet başkanlarının ağırlanmasında kullanılmış. Sırp Prensi, Karadağ Kralı, İran Şahı, Fransız İmparatoriçesi Eugenie bunlardan bazıları. İstibdat devrinin mimarı Sultan II. Abdülhamit de ömrünün son altı yılını bu sarayda geçirmiş ve burada 1918 yılında ölmüş.

Üç yönden basamaklarla çıkılan sarayda, 6 salon ve 24 oda bulunmakta. Özellikle üst kattaki Havuzlu Salon ve ismini sütunlarının renginden alan Mavi Salon, sarayın en görkemli mekanları. Rutubete ve sıcağa karşı sarayın taban döşemeleri, orijinalleri Mısır'dan getirtilen hasırlarla kaplanmış. Çoğunluğu Hereke yapımı büyük Türk halıları, Bohemya kristal avizeleri, Fransız saatleri, Çin, Japon, Fransız ve Yıldız vazoları görülmeye değer sanat eserlerinin yalnızca bir bölümü. Sarayın ilginç bölümlerinden birisi de devlet sırlarının konuşulduğu ve duvarlarındaki her türlü süslemenin ve gömme mobilyalarının hiçbir yapıştırıcı malzeme kullanılmadan, sadece geçme sistemiyle birleştirildiği, lambrili oda.

Beylerbeyi Sarayı’nı vakit bulduğunuz ilk fırsatta gezip görmenizi tavsiye ediyorum.

Taş Çorbası

Bir zamanlar Orta Avrupa’da büyük bir kıtlık varmış. İnsanlar ellerinde yiyecek namına ne varsa dostlarından ve komşularından bile kaçırırcasına saklıyormuş. İşte bu kıtlık zamanında, bir gün bir seyyar satıcı arabasıyla bir kasabaya gelmiş, birkaç parça mal satmış ve o geceyi orada geçirip geçiremeyeceğini sağa sola sormaya başlamış. Sordukları: “Bu kasabada bir lokma bile yiyecek yok. Sen en iyisi yolculuğuna devam et.” demişler. O da: “Benim ihtiyacım olan her şey yanımda”, demiş ve “Ben aslında taş çorbası yapmayı düşünüyordum”, diye eklemiş. Ardından, arabasından demir bir kazan çıkarmış, suyla doldurmuş ve altını yakmış. Sonra kadife bir keseden büyük bir merasimle çıkardığı sıradan görünümlü bir taşı suyun içine bırakmış.
Bu arada yemeğin lafını duyanların bir kısmı meydanda toplanmış, bir kısmı da evlerinin pencerelerinden seyretmeye başlamış.

Seyyar satıcı ekmeğini suya banıp, ağzına götürdüğünde kalabalığın şüphesi azalmış, fakat açlıkları artmış. Satıcı yüzünü buruşturarak kendi kendine “Ah, keşke bu çorbanın tadı daha güzel olsaydı! Kabaklı taş çorbasına bayılırdım. Bu çorbayı içmek biraz zor”, demiş.

Kısa süre sonra bir kasabalı yaklaşmış ve saklamış olduğu yerden çıkarttığı birkaç kabağı kesip kazana atmış. “Harika”, demiş satıcı, “Biliyor musunuz? Bir keresinde kabak ve etle mükemmel bir taş çorbası yapmıştım. İnanın krallara layıktı.”

Kasabanın kasabı bir parça et getirmiş ve sonra kazana diğer kasabalıların da getirdiği patatesler, soğanlar, havuçlar, mantarlar ve envai çeşit sebze eklenmiş, ta ki herkesin içmekten müthiş zevk alacağı bir çorba olana kadar. Meydanda toplananlar harikulade çorbayı içtikten ve bitirdikten sonra taşlar için seyyar satıcıya yüksek miktarda para teklif etmişler, fakat satıcı nazikçe reddetmiş ve o geceyi orada geçirdikten sonra ertesi gün yoluna devam etmiş.

Kasabalılar, o günden sonra, hatta kıtlığın bitmesinden çok sonraları dahi, içmiş oldukları o en güzel çorbayı hep hatırlamış ve birbirlerine anlatmışlar.

Evet, bir topluluktaki herkes bilgisini ve yeteneğini arkadaşlarından, çevresindekilerden saklamaz, paylaşır ve emeğini ortaya koyarsa, meydana gelen eser mükemmel olur ve hakkında yıllarca konuşulur. Bütün bunları yapmak içinse sihirli bir taş yeterlidir.

Türkçem Benim Ses Bayrağım

Unutmuşum ana demesini bile,
Öykünmüşüm türküsünü ellerin.
Ağzıma bir kara düşmüş, bağışla beni.
Türkçem, benim ses bayrağım.

Fazıl Hüsnü Dağlarca

Ne güzel söylemiş değil mi şair Dağlarca? “Türkçem, benim ses bayrağım.” İnsanın konuştuğu anadiliyle ilgili söylenebilecek daha güzel bir söz sanki bulunamazmış gibi geliyor. Nasıl ki şanlı bayrağımız vatanımız dediğimiz bu topraklar üzerindeki bağımsızlığımızın sembolü ise, Türkçemiz de, insanın ikinci doğası olarak da tanımlanan kültürel alandaki bağımsızlığımızın sembolüdür.

Bakın Atatürk Türkçe ile ilgili neler diyor:

"Ulusal duygu ile dil arasındaki bağ, çok kuvvelidir. Dilin ulusal ve zengin olması, ulusal duyguların gelişmesinde başlıca etkendir. Ülkesini, bağımsızlığını korumasını bilen Türk milleti, dilini de yabancı boyunduruğundan kurtarmalıdır."

"Ulusalcılığın çok belli niteliklerinden biri dildir. Türk ulusundanım diyen insan, her şeyden evvel ve mutlaka Türkçe konuşmalıdır. Türkçe konuşmayan bir insan Türk kültürüne, topluluğuna bağlılığını iddia ederse buna inanmak doğru olmaz ..."

"Türk milletinin milli dili ve milli benliği, bütün hayatına hakim ve esas kalacaktır..."
Sanılanın aksine Türkçe, kökü M.Ö. 8. yüzyıla kadar giden çok eski ve güçlü bir dildir. Atatürk’ün geliştirdiği Güneş Dil Teorisi de sanıldığı gibi dayanaksız ve sadece Türk milletinin diliyle övünmesini sağlamak için ortaya atılmış bir teori değildir. Dilimizin dünya dilleri içindeki değerini bilirsek, onu kullanırken gelişigüzellikten daha rahat kurtuluruz. Yeri geldikçe bu konuda edindiğim bilgileri sizinle paylaşmaya çalışacağım.

“Şimdi nereden çıktı Türkçe ile ilgili bu yazı” diyenlerinizi duyar gibiyim. “Hepimiz zaten Türkçe konuşmuyor muyuz?”, diye soruyorsunuz, değil mi? Evet, bir dil konuşuyoruz ama buna Türkçe demek çok da kolay değil. Örneğin, formları, faturaları klase ediyoruz; süspanları kapatmaya çalışıyoruz; dosyaları save ediyoruz; fax formu kullanıyoruz…Daha sayalım mı? Farkında olmadan her gün Türkçe konuştuğumuzu sanırken o kadar yabancı sözcük kullanıyoruz ki, aklımız şaşar; hem de bu sözcüklerin çoğunun Türkçe’de karşılıkları varken. Örneğin, İngilizce’deki clasify sözcüğünden klase etmek yerine aynı anlama gelen sınıflandırmak, türlerine göre ayırmak kullanılabilir. Yine İngilizce’de suspension sözcüğünden türetilmiş süspan yerine de aynı anlama gelen ortada kalan diyebiliriz. “Save ettin mi?” diye soracağımıza “Kaydettin mi?” diye soramaz mıyız?

Eğer bir sözcüğün Türkçe karşılığını bilmiyorsak, en azından onun yabancı dildeki yazılışını öğrenebilir ve o dilden Türkçe’ye olan sözlüklerde arayabiliriz. Bunun için güzel web siteleri var.
http://www.zargan.com/ hem İngilizce’den Türkçe’ye, hem de Türkçe’den İngilizce’ye sözcüklerin karşılıklarını ararken kullanabileceğiniz bir site. http://www.seslisozluk.com/ da keza öyle. Aslında dilimizi öğrenmek açısından http://www.tdk.gov.tr/ sitesini en önce önermek gerekiyor. Bu sitede her zaman başvurabileceğiniz bir sözlük var. http://www.tdk.gov.tr/tdksozluk/sozara.htm . Yine bu siteden alabileceğiniz bir hizmet de her gün e-posta adresinize dilimize girmiş yabancı sözcüklere karşılık önerilen Türkçe sözcüklerin gönderilmesi. http://www.dilimiz.gen.tr/ adresini de ziyaret ederseniz orada da TDK’nın sitesinden yenisi hazırlandığı için geçici olarak kaldırılan Türkçe Yazım (İmlâ) Kılavuzu’nu bulabilirsiniz. (Yeni Türkçe İmla Kılavuzu TDK'nın sitesinde yayımlanmaya başladı)

Bir dahaki yazımıza kadar hoşça kalın, Türkçe ile kalın…